6. ONVZ in de maatschappij

Het waardecreatiemodel van ONVZ geeft richting aan onze keuzes en laat zien waar en op wie wij impact maken in de wereld om ons heen. Het beschrijft hoe we waarde creëren voor onze verzekerden, stakeholders en medewerkers en hoe we bijdragen aan maatschappelijke opgaven.

In 2025 zijn onze belangrijkste duurzaamheidsthema’s opnieuw beoordeeld. Wij structureren onze inzet langs vier pijlers: zorginkoop, beleggingen, bedrijfsvoering en ‘voor onze verzekerden.’ 

Elke pijler vertegenwoordigt een domein waarin ONVZ invloed kan uitoefenen en duurzame impact kan realiseren. Deze aanpak maakt inzichtelijk waar en hoe wij actie ondernemen en helpt ons om duurzaamheidsdoelstellingen te integreren in alle lagen van de organisatie. Per thema is aandacht voor beleid, concrete acties, doelstellingen en monitoring. 

De analyse van potentiële duurzaamheidsthema’s is uitgevoerd langs de vier pijlers:

• Bedrijfsvoering: risico's en kansen die voortvloeien uit de eigen bedrijfsvoering van ONVZ zijn voornamelijk gerelateerd aan het kantoorpand, IT, HR (diversiteit, beloning, baanzekerheid) en het besturen van onze organisatie.
• Voor onze verzekerden: risico's en kansen die verband houden met onze service, klantbenadering, dienstverlening en aanvullende verzekeringen en producten die we aanbieden.
• Zorg: risico's en kansen rond de inkoop van zorg en levering daarvan aan onze verzekerden.
• Beleggingen: risico’s en kansen die samenhangen met onze beleggingskeuzes op het gebied van het milieu, sociale thema’s en goed bestuur. 

De lijst met onze belangrijkste duurzaamheidsthema’s staat hieronder. De meeste thema’s worden toegelicht in dit hoofdstuk. Als het thema in een ander hoofdstuk wordt toegelicht is in de tabel het betreffende hoofdstuk te vinden.

Als zorgverzekeraar vervult ONVZ een belangrijke maatschappelijke rol. Wij hebben daarom te maken met een breed en divers stakeholderveld. Om de belangen van onze stakeholders goed te begrijpen en mee te nemen in onze duurzaamheidsinzet staan wij doorlopend in contact met onze stakeholders. ONVZ onderscheidt de volgende categorieën:

• Zorgpartijen: bijvoorbeeld zorgaanbieders, koepelorganisaties en beroepsgroepen
• Samenwerkingspartners: waaronder VvAA, Alarmcentrale Zorgassistance, Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), Vitaliteitsnetwerk NL, Workspace Vitality Hub en verzekeringsadviseurs
• Overheid: politiek en toezichthouders zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), De Nederlandsche Bank (DNB), Autoriteit Financiële Markten (AFM), gemeenten en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
• Verzekerden: vertegenwoordigd via de raad van afgevaardigden, het klantpanel en patiënten- en cliëntenorganisaties
• Medewerkers: via de ondernemingsraad en vakbonden

ONVZ vindt het belangrijk dat de zorgsector toekomstbestendig blijft, voor patiënten, voor zorgprofessionals en voor de leefomgeving. Daarom werkt ONVZ samen met andere zorgverzekeraars en de zorgsector via de Green Deal Duurzame Zorg ‘Samen Werken aan Duurzame Zorg’ (hierna: GDDZ 3.0) en sectorale uitvoeringsplannen aan het verduurzamen van de zorg. We stimuleren zorgaanbieders en leveranciers om te verduurzamen. We doen dit via onze zorginkoop en contractering. Hieronder worden de belangrijkste thema’s gerelateerd aan de verduurzaming van de zorg toegelicht.

ONVZ heeft impact op opwarming van de aarde door scope 3-emissies van de zorgverzekeraar. Deze wordt met name, maar niet uitzonderlijk, veroorzaakt door vastgoed en medewerkersreisbewegingen als onderdeel van scope 1 en 2 van de zorgaanbieders en door farmacie als onderdeel van scope 3 van zorgaanbieders.

De transitie naar een duurzame zorgsector wordt vormgegeven via de Green Deal Samen werken aan Duurzame Zorg (GDDZ 3.0). Voor vastgoed en medewerkersreisbewegingen is het doel om in 2026 een reductie van 30% in CO₂-uitstoot te realiseren en in 2030 een reductie van 55% ten opzichte van 2018, met als uiteindelijk doel in 2050 volledig klimaatneutraal te zijn. Deze ambities sluiten aan bij de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs.

Emissies in de farmacie manifesteren zich door de gehele waardeketen, waaronder tijdens de productie en het transport. Het is daarom belangrijk om een ketengerichte aanpak te hanteren. Deze samenwerking en kennis zijn essentieel voor het treffen van doeltreffende maatregelen gericht op de reductie van emissies.

De restcategorie is verdeeld over veertien zorgsoorten binnen de Zvw en zes zorgsoorten binnen de Wlz. Binnen scope 3 vallen hier onder andere alle hulpmiddelen en apparatuur die nodig zijn voor het leveren van zorg, evenals de reisbewegingen van patiënten. Vanwege de omvang en diversiteit binnen deze restcategorie krijgt dit op korte termijn geen prioriteit. Zorgverzekeraars volgen de ontwikkelingen en initiatieven binnen deze restcategorie nauwlettend en zullen, indien nodig, de prioriteitsstelling herzien.

De ondertekenaars van GDDZ 3.0 hebben, waar mogelijk, sectorale uitvoeringsplannen opgesteld. Binnen deze plannen zijn het ontwikkelen van CO₂-routekaarten en mobiliteitsplannen de belangrijkste strategieën om de CO₂-uitstoot te verminderen die voortkomt uit het vastgoed en het mobiliteitsgedrag. Deze werkwijze wordt gestimuleerd via de zorginkoop en contractering. Zorginkopers zijn getraind om bij inkoopgesprekken duurzaamheid te betrekken.

Binnen het uitvoeringsplan van ZN (looptijd 2022-2026) vallen onder het thema gerelateerd aan CO₂-emissies de pijlers verduurzamen zorgvastgoed, duurzame mobiliteit en ontdekken en het aanpakken van andere CO₂-hotspots. 

Medicijnresten komen na thuisgebruik of verkeerd weggooien via het riool in het oppervlaktewater terecht. Medicijnresten vormen een risico voor dieren en planten die in het oppervlaktewater leven.

Het gezamenlijke beleid van ZN is uiteengezet in het sectorale uitvoeringsplan GDDZ 3.0. Dit beleid en de Ketenaanpak medicijnresten uit water, richt zich ook op het tegengaan van watervervuiling in de zorgsector in Nederland. Het plan, toegankelijk via de website van ZN, omvat als een van zijn thema's de vermindering van de milieubelasting door medicatiegebruik. Binnen het zorginkoopbeleid en de contractering streeft ONVZ ernaar zorgaanbieders aan te moedigen om medicijngebruik en verspilling te reduceren, en om gepast voorschrijven en de gepaste uitgifte van medicijnen te bevorderen.

ONVZ heeft impact op materiaalinstromen en materiaalgebruik in de zorg door het financieren van zorgverlening waarbij veel gewerkt wordt met (medische) apparatuur, materialen en wegwerpartikelen.

Binnen het zorginkoopbeleid en de contractering heeft ONVZ als doel zorgaanbieders en leveranciers aan te moedigen verspilling te reduceren en hergebruik te bevorderen. Zorgaanbieders binnen de medisch-specialistische zorg worden via het zorginkoopbeleid gestimuleerd om afvalstromen in kaart te brengen en de hoeveelheid ongesorteerd restafval te verminderen. In contracten met leveranciers van hulpmiddelen worden duurzaamheidscriteria opgenomen, waaronder het verminderen van verpakkingen, het voorkomen van verspilling en het bevorderen van hergebruik.

Voor 2030 zijn de doelen om minimaal 50% minder primair grondstoffen te verbruiken en 75% minder restafval te realiseren dan in 2016. Deze doelstellingen zijn vastgesteld in samenwerking met diverse brancheorganisaties en gebaseerd op wetenschappelijk vastgestelde informatie over het thema. De doelen zijn in gezamenlijkheid door branchepartijen opgesteld.

De druk op het personeel in de zorg is hoog, wat leidt tot ziekteverzuim. Dit heeft impact op de zorgmedewerkers die het betreft, maar raakt ook aan de beschikbare capaciteit voor zorgverlening. Het verlagen van de werkdruk van het zorgpersoneel, bijvoorbeeld door het terugdringen van administratieve belasting, levert een bijdrage aan de toegankelijkheid van de zorg voor onze verzekerden.

Het gezamenlijke beleid van ZN met betrekking tot medewerkers in de waardeketen is vastgelegd in sectorale afspraken zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn (TAZ) en het in september 2025 ondertekende Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). De afspraken in het IZA en programma TAZ zijn gericht op het bevorderen van goed werkgeverschap, het aantrekkelijker maken van loondienst, het verminderen van werkdruk en administratieve lasten, en het vergroten van werkplezier en duurzame inzetbaarheid. 

Daarnaast is in het AZWA afgesproken dat zorgverzekeraars actief bijdragen aan het verminderen van regeldruk en het verbeteren van de werkbeleving van zorgprofessionals. Dit gebeurt onder meer via de regiegroep Aanpak Regeldruk, waarin zorgprofessionals via hun beroepsverenigingen structureel betrokken zijn bij het signaleren van knelpunten en het ontwikkelen van doorbraakprojecten. De beleidsstukken zijn van toepassing op alle medewerkers bij Nederlandse zorgaanbieders, zowel in loondienst als niet in loondienst.

ONVZ werkt met zorgverleners samen op basis van vertrouwen. We sluiten zo veel mogelijk aan bij landelijke kwaliteitseisen of eisen van beroepsgroepen van zorgverleners. We stellen in onze contracten in de zorginkoop zo min mogelijk aanvullende eisen. Dit helpt om de administratieve lasten te verlagen, zodat zorgverleners hun tijd kunnen besteden aan de patiënt. Onderzoek van strategisch adviesbureau SiRM toont aan dat zorgverleners onze werkwijze waarderen.

De zorg in Nederland is gebaseerd op solidariteit: rijk en arm, jong en oud, gezond en ziek hebben allemaal recht op betaalbare zorg uit het basispakket. Iedereen draagt hieraan bij via premies en belastingen. Dit systeem borgt kwalitatief goede zorg voor iedereen tegen een betaalbare prijs. Solidariteit wordt verder geborgd door de risicoverevening die voorkomt dat zorgverzekeraars worden benadeeld doordat zij veel verzekerden met hogere gezondheidsrisico’s in hun klantenbestand hebben.

Door regionale samenwerking tussen zorgaanbieders, gemeenten en andere partijen werken zorgverzekeraars aan de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg op de lange termijn.

Het beleid van zorgverzekeraars is gebaseerd op landelijke wet- en regelgeving, vastgesteld door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De Zorgverzekeringswet (Zvw) vormt de basis en waarborgt de toegang tot zorg voor iedereen die in Nederland woont of werkt. Belangrijke elementen zijn de zorgplicht en het recht op langdurige zorg via de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Naast deze wettelijke kaders die toezien op de toegang tot zorg zijn er periodiek akkoorden en programma’s, zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en sinds september 2025 het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Deze akkoorden zijn tot stand gekomen in samenwerking tussen overheid, zorgverzekeraars, brancheorganisaties en andere maatschappelijke partijen.

Het AZWA benadrukt aanvullend het belang van gelijkwaardige toegang tot passende zorg, in het bijzonder voor mensen die nu drempels ervaren. Zorgverzekeraars hebben binnen het akkoord een rol in het realiseren van transparantie over wachttijden, het actief bemiddelen bij toegang tot zorg, en het leveren van een bijdrage aan het actualiseren van normen voor aanvaardbare wachttijden. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet toe op de invulling van deze zorgplicht door zorgverzekeraars en houdt daarbij rekening met de complexiteit van de arbeidsmarktsituatie.

Meer informatie over hoe ONVZ zijn verzekerden ondersteunt bij het tijdig vinden van passende zorg is te lezen in Hoofdstuk 5. Toegang tot zorg.

Bij ONVZ staan zorg en gezondheid centraal. Daarvoor is een gezonde leefomgeving essentieel. Die overtuiging nemen we mee in ons beleggingsbeleid. Daarom investeren wij via duurzame beleggingsfondsen in organisaties die aantoonbaar bijdragen aan een toekomstbestendige economie. Deze fondsen hanteren strenge criteria op het gebied van milieu, sociale aspecten en goed bestuur (ESG). Zo sluiten we ondernemingen uit die niet passen bij onze waarden en stimuleren we bedrijven die oplossingen bieden voor mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering, biodiversiteit en sociale gelijkheid.

We beleggen het vermogen met drie doelen voor ogen:

• Betaalbare zorg: premies stabiel houden zodat zorg toegankelijk blijft
• Verantwoord groeien: het vermogen laten groeien zonder onnodige risico’s
• Maatschappelijke impact: bijdragen aan gezondheid en een gezonde leefomgeving. Onze portefeuille is bewust eenvoudig en transparant opgebouwd: een deel gericht op groei, een deel op zekerheid. Zo combineren we rendement met stabiliteit en maatschappelijke waarde.

We volgen strikte richtlijnen en houden zelf de regie. Onze externe vermogensbeheerder voert het beleid uit, maar ONVZ bepaalt de koers. Daarbij kijken we niet alleen naar rendement, maar ook naar de impact op mens, milieu en maatschappij. Ons doel is duidelijk: een gezonde toekomst, financieel en maatschappelijk.

Het afgelopen jaar hebben we belangrijke stappen gezet om ons beleggingsbeleid verder te verduurzamen en transparanter te maken. Zo hebben we ons ESG-beleggingsbeleid geactualiseerd, waarbij nieuwe afspraken en doelstellingen zijn opgenomen om onze negatieve impact op mens, milieu en maatschappij zo laag mogelijk te houden. Ook zijn we gestart met de ontwikkeling van een ESG-monitoringsrapport. Dit rapport zal vanaf 2026 structureel inzicht geven in de duurzame en maatschappelijke effecten van onze beleggingen. Daarmee maken we voor onze verzekerden zichtbaar hoe hun premiegelden bijdragen aan een gezonde en toekomstbestendige samenleving.