5. Toegang tot zorg

De leidende principes van ons zorginkoopbeleid vormden ook in 2025 de basis voor onze zorginkoop. ONVZ bouwt hierop voort met als doel verzekerden toegang te bieden tot goede en passende zorg. Wij vinden het belangrijk dat verzekerden samen met hun behandelaar weloverwogen keuzes kunnen maken, zodat de zorg aansluit bij hun persoonlijke wensen en behoeften.

Voor 2026 blijven marktconforme zorginkoopafspraken een belangrijk uitgangspunt. Deze afspraken dragen bij aan de toegankelijkheid van zorg, borgen de kwaliteit en continuïteit van zorgverlening en ondersteunen duurzame samenwerking met zorgaanbieders. Zo sturen wij op betaalbare zorg tegen een reële vergoeding.

Ook zetten wij de mogelijkheid tot gedifferentieerde zorginkoop voort in het zorginkoopbeleid voor 2026. Dit betekent dat ONVZ met bepaalde zorgaanbieders contracten afsluit voor ONVZ- en VvAA-verzekerden met een combinatiepolis, zoals ONVZ Vrije Keuze, maar niet voor verzekerden met een naturapolis, zoals ONVZ Bewuste Keuze. Hiermee vergroten wij het onderscheid tussen de basisverzekeringen en de keuzemogelijkheden voor verzekerden.

ONVZ werkt samen met zorgaanbieders aan kwalitatieve, toegankelijke en betaalbare zorg, met aandacht voor passende zorg en verduurzaming. Daarbij houden wij de contractering eenvoudig, beperken wij inkoopvoorwaarden en volgen wij landelijke standaarden, zodat zorgverleners hun aandacht optimaal op hun cliënten kunnen richten.

Ruime zorgkeuze en passende vergoedingen, ondersteuning bij snelle toegang tot kwalitatieve zorg en deskundig zorgadvies staan bij ONVZ centraal. Wij streven naar een zo breed mogelijk zorgaanbod van hoge kwaliteit tegen eerlijke prijzen, zodat verzekerden altijd toegang hebben tot de zorg die zij nodig hebben.

ONVZ neemt signalen over hoge administratieve lasten in de zorg serieus. Om zorgverleners te ontlasten, schrappen wij waar mogelijk overbodige administratieve verplichtingen. Daarnaast werken wij binnen Zorgverzekeraars Nederland (ZN) samen aan het verminderen van regeldruk, onder meer voor zorgaanbieders in de eerstelijnszorg.

In 2025 is verder gewerkt aan de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Veel van deze afspraken worden regionaal uitgewerkt en afgestemd. Als landelijke zorgverzekeraar zonder marktleiderschap in een specifieke regio volgt en ondersteunt ONVZ deze regionale initiatieven, met name binnen de transformatieplannen. In deze plannen werken zorgaanbieders, burgerorganisaties, zorgverzekeraars en gemeenten samen aan toekomstbestendige zorg. De focus ligt op het voorkomen, verplaatsen en vervangen van zorg, met betrokkenheid van de gehele zorgketen en het sociaal domein. Zo wordt met een gelijkblijvend aantal zorgverleners en binnen de financiële kaders ingespeeld op de groeiende zorgvraag.

De zorgverzekeraars met het grootste marktaandeel voeren namens alle verzekeraars de gesprekken over de regionale transformatieplannen. ONVZ levert vooral een bijdrage aan landelijke thema’s, zoals hybride zorg, digitale transformatie en het versterken van de eigen regie van patiënten.

Op 8 september 2025 is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) ondertekend als vervolg en nadere uitwerking van het IZA. Dit akkoord legt extra nadruk op het aanpakken van personeelstekorten, het versterken van de samenwerking tussen zorg en sociaal domein, het versnellen van de uitvoering en het verminderen van regeldruk. Het AZWA bevat concretere afspraken en aanvullende financiering om de IZA-doelstellingen te realiseren, onder andere op het gebied van het terugdringen van machtigingen, het verbeteren van gegevensuitwisseling en het versterken van wijkteams.

ONVZ werkt nauw samen met andere zorgverzekeraars binnen ZN. Een concreet voorbeeld is het hanteren van gezamenlijke teksten in het inkoopbeleid voor specifieke thema’s en uitgangspunten. Dit bevordert een eenduidige aanpak en voorkomt onnodige administratieve lasten voor zorgaanbieders. In 2025 is deze werkwijze onder andere toegepast op de thema’s duurzaamheid, samen beslissen en (digitale) zorginnovaties.

Digitaal wanneer het kan, fysiek als het moet. Digitale zorg biedt verzekerden snelle en directe toegang tot zorg en zelfhulp, waardoor zij meer regie houden over hun eigen gezondheid en zorg vanuit huis kunnen ontvangen. De verzekerde bepaalt zelf wat, wanneer en hoe.

Alle verzekerden met een basisverzekering bij ONVZ kunnen gebruikmaken van de app Fysiochecknu. In 2025 is deze app verder ontwikkeld, onder meer met nieuwe oefeningen voor valpreventie en bekkenklachten. Ook de digitale ONVZ Keuzehulpen en Gezondheidshulpen zijn voor alle verzekerden beschikbaar. Deze hulpen bieden begrijpelijke informatie over diagnoses en behandelmogelijkheden en ondersteunen samen beslissen met de arts. In 2025 zijn wij samen met Patiënt Plus gestart met de ontwikkeling van Mentale Keuzehulpen voor verzekerden met burn-out-, stress- en ADHD-klachten.

Verzekerden met ONVZ Vrije Keuze kunnen gebruikmaken van Medisch Specialist Online, aangeboden in samenwerking met Hikos. Zij kunnen via een online of telefonisch consult vragen stellen over een diagnose of onbegrepen klacht. Voor complexe casussen is er Royal Doctors, waar verzekerden een schriftelijke herbeoordeling ontvangen van een internationaal netwerk van medisch specialisten.

Voor verzekerden met ONVZ Bewuste Keuze vergoeden wij vanuit de aanvullende verzekering een volledig online fysiotherapeutisch behandeltraject, waarbij één behandeling uit de aanvullende verzekering wordt ingezet, in samenwerking met HiFysio.

Verzekerden met ONVZ Werkfit hebben toegang tot meer dan zestig eHealth-modules van NewHealth. Vanaf 2026 kunnen alle ONVZ-verzekerden gebruikmaken van drie van deze modules.

Wachten op zorg kan leiden tot verlies aan gezonde levensjaren en tot hogere zorgkosten, bijvoorbeeld doordat iemand door uitstel later zwaardere en duurdere zorg nodig heeft. Ook maatschappelijke kosten spelen een rol: een medewerker die door ziekte niet kan werken kost een werkgever gemiddeld € 250 per dag.

In 2025 zorgden onze ZorgConsulenten ervoor dat 2.464 verzekerden sneller toegang kregen tot zorg (2024: 1.994 verzekerden). Daarmee zijn ruim 197.000 wachtdagen bespaard. Dat is een toename van bijna 48.000 bespaarde wachtdagen ten opzichte van vorig jaar (2024: 149.500). Dankzij de tussenkomst van onze ZorgConsulenten konden onze verzekerden in 2025 gemiddeld ruim 11 weken eerder terecht bij een zorgverlener. 

Van de bijna 2.500 bemiddelingen hadden er 657 betrekking op de geestelijke gezondheidszorg (ggz), een zorgsoort met structureel lange wachtlijsten. Dankzij de bemiddeling van onze ZorgConsulenten konden verzekerden in de ggz gemiddeld 85 dagen eerder starten met een behandeling. In totaal werd binnen de ggz bijna 56.000 dagen versneld. 

Voor medisch-specialistische zorg werd de wachttijd gemiddeld met 76 dagen verkort.

ONVZ introduceerde enkele jaren geleden Snelzorg: een initiatief waarbij we met zorgaanbieders in Nederland afspraken maken voor snellere toegang tot planbare zorg. Verzekerden met een zorgvraag kunnen contact opnemen met onze ZorgConsulenten, die samen met de verzekerde verkennen welke mogelijkheden onze Snelzorgpartners bieden om tot de best passende zorg te komen. Snelzorg is opgenomen in het basispakket van ONVZ Vrije Keuze en draagt bij aan snelle toegang tot zorg en optimaal gebruik van beschikbare zorgcapaciteit.

In 2025 bemiddelden onze ZorgConsulenten 595 verzekerden naar een Snelzorgpartner. Zij konden daar gemiddeld 74 dagen sneller geholpen worden.

Sinds 2015 voert ONVZ de Wet langdurige zorg (Wlz) uit en is daarmee verantwoordelijk voor de toegang tot langdurige zorg voor zijn verzekerden. De Wlz is bedoeld voor mensen die permanent intensieve zorg of toezicht nodig hebben, bijvoorbeeld ouderen met vergevorderde dementie, mensen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of mensen met een ernstige psychische aandoening.

De langdurige zorg staat onder druk door demografische ontwikkelingen, personeelstekorten en een tekort aan geschikte (zorg)woningen. Dit vergroot de druk op de zorgplicht van Wlz-uitvoerders. Veel uitvoerende taken, zoals zorginkoop, declaratieverwerking en cliëntondersteuning, zijn door Wlz-uitvoerders, waaronder ONVZ, belegd bij regionale zorgkantoren.

Ook in 2025 lag de nadruk voor ONVZ op samenwerking met andere Wlz-uitvoerders, zorgkantoren en landelijke partijen zoals het ministerie van VWS, de NZa en ZN. ONVZ monitort of de langdurige zorg voor zijn verzekerden goed is geregeld en of wordt voldaan aan de zorgplicht.

ONVZ is actief betrokken bij verschillende landelijke werkgroepen van ZN, waaronder de werkgroep die toezicht houdt op de onderlinge verantwoording tussen Wlz-uitvoerders en zorgkantoren. Deze werkgroep richt zich op het inzichtelijk maken van de belangrijkste resultaten (KPI’s) van uitbestede taken, waarbij iedere uitvoerder verantwoordelijk blijft voor de eigen zorgplicht. Daarnaast is ONVZ portefeuillehouder ‘Klant’ binnen een ZN-werkgroep, met focus op verbetering van informatievoorziening en cliëntondersteuning voor mensen met een (toekomstige) Wlz-indicatie.

In 2025 zette de daling van het aantal wachtenden in de langdurige zorg gestaag door. Vooral in de verpleging en verzorging is deze afname opvallend; het aantal wachtenden ligt weer op het niveau van 2022. Ook in de gehandicaptenzorg en de langdurige ggz is sprake van een geleidelijke daling. De oorzaken hiervan zijn nog niet duidelijk. Binnen de commissie Wlz van ZN en door de NZa wordt deze ontwikkeling actief gemonitord en onderzocht.

Horizontaal Toezicht is gericht op samenwerking op basis van wederzijdse transparantie en vertrouwen en draagt bij aan de rechtmatigheid van zorguitgaven. Het ondersteunt zorginstellingen bij het vanaf de bron correct verwerken van declaraties en registraties (‘first time right’). Binnen dit stelsel vertegenwoordigen zorgverzekeraars elkaar: één verzekeraar treedt op als eerste representant richting een zorginstelling, terwijl een tweede verzekeraar toetst of de verantwoording voldoet aan landelijke normen.

ONVZ is als eerste representant betrokken bij Tergooi MC en Altrecht en vervult de rol van tweede representant bij onder andere Maasstad Ziekenhuis, Amphia Ziekenhuis, OLVG, GGZ Centraal en Reinier van Arkel.

Zorggeld betalen we samen en is bedoeld voor veilige en kwalitatief goede zorg. Daarom is het belangrijk dat dit doelmatig wordt besteed. Binnen ONVZ werken meerdere afdelingen dagelijks samen om misbruik van zorggeld te voorkomen en waar nodig snel te stoppen. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat de overgrote meerderheid van zorgaanbieders zich inzet voor goede en betaalbare zorg. Voor hen zijn wij een klankbord en gesprekspartner en bieden wij ondersteuning bij vragen en onduidelijkheden.

Wanneer contact met een zorgaanbieder onvoldoende tot stand komt, bijvoorbeeld bij signalen van misbruik of onveiligheid, ondernemen wij direct actie en begeleiden wij verzekerden indien nodig naar een andere zorgaanbieder.

In 2025 lag de focus van de materiële controles op onder andere wijkverpleging, medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg, paramedische zorg en mondzorg. Daarnaast zijn interne en externe signalen over onjuistheden, ondoelmatigheid en fraude actief opgevolgd.

Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar van controle achteraf naar preventieve afspraken met zorgaanbieders over correct declareren. Deze aanpak leidt onder meer tot minder zorgsturing en een beter beheersbaar proces voor machtigingsaanvragen bij niet-gecontracteerde zorg.